Gezondheidsvaardigheden zijn essentieel voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Ze bepalen in belangrijke mate mee hun gezondheidsgedrag en gebruik van zorg en ondersteuning. Toch hebben vandaag 1 op de 6 Vlamingen van 18 jaar en ouder beperkte gezondheidsvaardigheden en kan iedereen hier tijdelijk moeilijkheden mee ervaren.
In een advies op eigen initiatief pleit de Vlaamse Raad WVG voor een paradigmaverschuiving in het beleid dat Vlaanderen voert voor het versterken van de gezondheidsvaardigheden: weg van een individueel (schuld)model, naar een systemische benadering van gedeelde verantwoordelijkheid. Dit vraagt een geïntegreerde aanpak waarin de Vlaamse overheid, het zorg- en ondersteuningssysteem, organisaties, professionals en burgers elk een rol hebben. Een Vlaams geïntegreerd gezondheidsvaardighedenplan is volgens de raad noodzakelijk om deze paradigmawissel te realiseren en structureel én meetbaar rond gezondheidsvaardigheden te werken. De raad vraagt dat de Vlaamse minister van WVG hierin het voortouw neemt.
De raad bepleit een geïntegreerde aanpak waarin alle actoren een rol hebben:
- De Vlaamse overheid moet een richtinggevend beleidskader uitwerken en randvoorwaarden voorzien op het vlak van data, expertise, methodieken, middelen en personeel.
- Het zorg- en ondersteuningssysteem moet helder en meer logisch gestructureerd zijn, waarbij de persoon met zorgbehoefte opnieuw centraal komt te staan. Eindgebruikers horen ook effectief betrokken te worden bij de ontwikkeling van toepassingen en methodieken.
- Organisaties en professionals dienen structureel gezondheidsvaardighedenbewust te werken, ondersteund door opleiding en bijscholing.
- Burgers werken zelf actief mee aan hun gezondheid en welzijn, binnen hun mogelijkheden en zonder dat zij op resultaten worden afgerekend. De Vlaamse overheid moet omgevingen creëren waarin voor iedereen de meest gezonde keuze ook de meest logische of meest aantrekkelijke keuze is.
De raad vraagt een Vlaams gezondheidsvaardighedenbeleid dat actoren in zorg en welzijn (en ook daarbuiten, bijvoorbeeld in onderwijs en in media) inspireert en ondersteunt om structureel rekening te houden met verschillen in gezondheidsvaardigheden, om deze vaardigheden mee te versterken en ongelijkheden in de bevolking terug te dringen.
